subwoofer bağlantısı
seyhan.net - Subwoofer nedir? Bir sinemada neden sesler daha iyidir? Çünkü başarılı yerleştirilmiş subwoofer'lar ile duymayıp, sadece hissedebileceğiniz sesler size verilir Genelde iki veya daha fazla subwoofer sayesinde seyircilere verilen sesleri, evinizde size özel dinlemenin ev sineması keyfinizi sadece tamamlamakla kalmayıp üst seviyelere de taşıyacağından şüpheniz olmasın



Subwoofer kelimesindeki “sub” ön takısı, işin derinden yapıldığını, “woofer” eki ise ciddi bir hava hareketini ifade eder Bas canavarları olarak da bilinen subwoofer'lar bu nedenle ev sinemamızın duymak yerine hissettiğimiz, kilit rollerden birinin sahibi olan önemli oyuncularıdır

Sub'lar ve İnsani Duyular

Subwoofer'lar, ses sisteminizde insanı titreten derin basları üretmekle görevli olan, en geniş hoparlörlerdir Bu frekanstaki sesleri üretmek için geniş bir hava hacmine ve büyük bir sürücü (hoparlör konisi) ünitesine ihtiyaç duyarlar İnsan kulağı 20000Hz ile 20Hz aralığındaki frekanslarda üretilen sesleri duyabiliyor Duyma hassasiyeti ise 20Hz-20kHz aralığının daha çok orta ve üst kısmında yoğunlaştığından, düşük frekanslı seslerin hissedilebilmesi için daha yüksek ses basıncına, yani daha yüksek güce ihtiyaç olur Bas adını verdiğimiz seslerin başlangıç noktaları 200Hz'in de altındadır Bitişleri ise 20Hz'e kadar dayanır Ama dediğimiz üzere, basları duymayıp hissettiğimiz için 10Hz'lik bir titreşimi ciğerlerinizi titretirken mutlaka fark edersiniz



Subwoofer'a Bir Bakış

Subwoofer'lar aktif ve pasif olmak üzere iki ayrı tipte sahip olsa da günümüzdeki neredeyse tüm subwoofer'lar aktif yapıdadır Pasifler bir amfi içermediğinden sesi yükseltmez Bu subwoofer'ları cihazınızdaki ses çıkışlarına bağlamanız yeterlidir Ancak bas frekanslarının yükseltilmesi büyük güce ihtiyaç duyduğundan diğer hoparlörlerle birlikte kullanılması oldukça zor olabilir Aynı üreticiden alınan özel bir hoparlör seti olmadığı sürece sisteminize dahil etmekte de zorlanabilirsiniz



Diğer yanda aktif subwoofer'lar içlerinde bir amfi bulundurur Hatta kirli sesleri arıtan çipler gibi hoş elemanlar da içerebilirler Üzerlerinde genellikle crossover (kesim frekansı) ve ses seviyesi (volume) ayarı olmak üzere iki ayar düğmesi barındırılırlar Bu ayarlardan ses seviyesiyle ilgili olan, kalibrasyon işlemi için oldukça önemlidir Zira tüm sub arkalarındaki bu ayar tamamıyla sessizden ciğerinizi yerinden sökeceke kadar çok geniş bir aralığa sahiptir Crossover ayarı ise subwoofer'ınızın hangi frekans aralığındaki sesleri üreteceğini belirler Dolayısıyla bu aralığın en yüksek frekans sınırını belirlemenizi sağlar Böylece sub'ınız ses üretirken, üretebildiği en düşük frekans ile belirlediğiniz en yüksek frekans arasındaki sesleri üretir Subwoofer'ınızın bir crossover ayarı varsa öncelikle bu ayarı en yüksek frekansa kadar getirin Eğer basları seviyorsanız crossover frekansını biraz daha düşük tutun



Çalışma mantığı hava hareketlerine bağlı olduğu için hacim önemli bir kriterdir Yüksek hacimli kutular daha fazla havayı sıkıştırabilir Basit bir araştırmanın sonucunda sizin de göreceğiniz üzere, sürücü çapları ve kutu hacmiyle sub'ların fiyatları orantılı biçimde değişir Yani genellikle ne kadar büyükse, o kadar pahalıdır

İçlerindeki havanın maksimum hareket kabiliyetinden yararlanabilmek için orantılı hacim ve sürücü çapının seçilmesi şarttır Kutuda sürücü tarafından sıkıştırılan hava, bas-reflex adı verilen açıklıktan dışarı atılır Tıpkı arabaların egzoz patlamalarında olduğu gibi içerideki gücün dışarı çıkması, genellikle bir insanın ciğerlerine eşdeğer miktarda havanın hareketine sahiptir Tabii farkı, bunun saniyenin 20'de birinde gerçekleşmesidir Hızlı olduğu kadar güçlü bir hava giriş-çıkışı yaşanır



A/V receiver'ların çoğunluğu subwoofer'a özel bir RCA uçlu çıkış noktası sağlar Buradan sub'ımızın arkasındaki sağ/sol kanal ya da tek bir girişten bağlantı yapılır Ama bazı subwoofer'lar sisteme bir sub daha ekleyebilmeniz için bu girişlere ek olarak bir de subwoofer çıkışı (veya line-out) verirler



Subwoofer İçin Uygun Yerleşim

Kuş cıvıltıları duyduğunuzda, sesin hangi yönden geldiğini anlayabilirsiniz Konuşan birinin sesinin yönünü de tayin etmek o kadar zor olmaz Ama çakan şimşeğin nerede çaktığını o parlak ışığı görene kadar bilmek pek mümkün değildir Bunun sebebi, kulağımızın yapısından kaynaklanır Tiz frekansların yönlerini ayırt edebilmemize rağmen, bas seslerin nereden geldiğini anlamamız zordur

Bu yüzden de subwoofer'ınızı odada nereye koyduğunuz çok da önemli değildir, zaten yerini tahmin edemezsiniz Ama bu, onun en iyi performansıyla sizi sarsması için ideal bir yeri olmadığı anlamına gelmez Profesyonellerin önerisi, her zaman için sub'ların ön hoparlörlerin yanında yer alması yönündedir Hatta bazıları, odada eşit bir dağılım sağlamak ve yansımaları dengelemek için ortaya yakın olmasının daha iyi olduğunu bile söyler Ancak bunlar, standart bir ev sinema kullanıcısı için fazlasıyla detay bilgiler olabilir Bir apartman dairesinde oturuyorsanız, subwoofer'ın size gereken etkiyi odanın karşı duvarına yakın bir yerden vermesi, kapı zilinizi ve komşularınızı da filmin içine katar Bu nedenle pratikteki uygulamalar sub'ı kendinize olabildiğince yakın yerleştirmek şeklindedir

Yanlış yerleştirilmiş bir subwoofer, bazı frekansları yükseltip odanızdaki tonal dengeyi bozar Düşük frekanslardaki seslerin dalga boyları 15m'ye kadar ulaşabildiğinden yerleşimi oldukça dikkatli yapılmalıdır Onun da bir nokta kaynak olduğu ve ses dalgaları yaydığı unutulmamalıdır

Unutulmaması gereken bir nokta da, subwoofer'ın diğer hoparlörler ile bazı frekansları paylaştığıdır Bu paylaşım, yanlış yerleşim ve kalibrasyon sonucu, çakışmaya dönüşür Havada veya duvarlardan yansı***** çakışan dalgalar, birbirlerini söndürebilir Bu duruma engel olmak için de subwoofer'ın offset'inin doğru ayarlanması gereklidir Offset, subwoofer ile ön hoparlörler arasındaki yatay mesafedir Offset uzaklığını minimumda tutmak her zaman faydalıdır

Bas frekanslarda dalga boyu uzun olduğundan dolaşan dalgalar da sorun teşkil eder Dolaşan dalgalar, duvar ve diğer yüzeylerden yansı***** oluşur ve kendileriyle çakışarak dalga yüksekliğinin değişimine sebep olurlar Dalgaların dağılımı daha serbest olduğundan geniş odalar ev sinemanız için en iyi seçimdir Ancak küçük bir odada, doğru yerleşim sayesinde bu durum sorun olmaktan çıkartabilir




Genel olarak subwoofer için en kötü yerleşim, oturduğunuz koltuğun arkası olacaktır İki frekansın çakışması, düzey farkına sebep olur ve bu durumda Hass Efekti oluşur Bu efekt, beyinde karışıklığa sebep olmakta ve dinlenen müziğin veya filmin efektlerini kafa karıştırıcı hale getirmektedir Doğallıktan uzaklaşır ve izleyene rahatsızlık verir

Unutmamanız gereken en önemli nokta ise; en iyi pozisyonun, en yüksek bası duyduğunuz yer değil, en yumuşak bası duyduğunuz yer olduğudur Ancak bu sayede evinizde yorulmadan film izleyebilirsiniz

Tabi bu arada estetik kaygıları da göz önüne almak gerekebilir Ayaklarınızı uzattığınız “puf”a, minik bir sehpaya veya ne işe yaradığı belli olmayan bir küpe dahi benzetilebilen sub'lar bu sebeplerden ötürü masa altına veya benzeri yerlere saklanabilir Nedense evlerimizde tercih edilen konum ise genellikle toz birikimine en az dikkat edilen yer olan evin köşe noktalarıdır Televizyon ile perdelerin kapattığı 30cm'lik boşluğa sub yerleştirilir ve orada olduğu yıllarca unutulur Ardından belki bir gün temizlik yapılırken bakıldığında tozun üzerinde birkaç kat olduğu görülünce ya yeri değiştirilir ya da sadece silinip temizlenir

Koruma ve Bakım

Diğer hoparlörlerden farklı olarak subwoofer'lar yere daha yakın elektronik cihazlardır Bu nedenle de en büyük düşmanları tozdur Arkada, yanda veya tam altında bulunabilen bas-reflex açıklığı dışarı hava verdiği gibi, içeriye de hava -dolayısıyla tozları- alabilir Bu nedenle yerde ancak olabildiğince az toz alacakları bir yerde tutulmaları önerilir

Sub'lar için diğer bir düşman ise “volume” düğmesidir Gereğinden fazla zorlanan sub'ların sürücülerini hareketli kılan esnek yanakları, zamanla bu özelliklerini yitirip yıpranabilirler Üretilen ses üzerinde kötü etkiler yaratacak olan bu durumun yanı sıra yırtılmalar bile olabilir